الشيخ محمد رضا المظفر ( مترجم : شيروانى )
245
أصول الفقه ( تحرير اصول فقه ) ( فارسى )
سيرة العقلاء و بنائهم العملي على الرجوع إلى أهل الخبرة الموثوق بهم فى جميع الامور التى يحتاج فى معرفتها إلى خبرة و اعمال الرأى و الاجتهاد ، كالشئون الهندسية و الطبية و منها اللغات و دقائقها ، و من المعلوم ان اللغوى معدود من أهل الخبرة فى فنه . و الشارع لم يثبت منه الردع عن هذه السيرة العملية ، فيستكشف من ذلك موافقته لهم و رضاه بها . ارزيابى : تنها در صورتى مىتوان به طور قطعى به موافقت شارع پى برد كه يكى از شروط زير برقرار باشد : الف . مانعى از اينكه شارع با عقلا همروش باشد وجود نداشته باشد . در مورد رجوع به اهل خبره همروش بودن شارع با مردم معناى صحيحى ندارد ، چرا كه او در هيچيك از شئون خود نيازى به اهل خبره ندارد . ب . سيره در حضور شارع در امور شرعى جريان داشته باشد ، كه در اين صورت سكوت شارع ، تقرير آن سيره و كاشف از رضايت به آن مىباشد . در مورد رجوع به اهل خبره در لغت معلوم نيست كه اين سيره در خصوص امور شرعى جارى بوده باشد . ج . دليل قطعى خاصى بر رضايت شارع از آن سيره وجود داشته باشد ، و در محلّ بحث چنين دليلى در كار نيست . سوم . حكم عقل . عقل حكم به رجوع جاهل به عالم مىكند و شارع نيز بايد اين حكم را بپذيرد ، زيرا آراى عقلا برآن تطابق دارد و شارع نيز از عقلا بلكه رئيس ايشان است . اين وجه بهترين وجه براى اثبات حجيت قول لغوى است و اشكالى در آن نمىبينم .